Wbrew wcześniejszym zapowiedziom, rząd nie wdraża nowych przepisów dotyczących kurierów i pracujących przez platformy cyfrowe. Zamiast wprowadzać domniemanie stosunku pracy i rozbudowywać uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy, ministerstwo pracy ogłosiło „ostateczną stabilizację rynku". Platformy zyskały pełną swobodę w kształtowaniu modeli współpracy, a kurierzy zostali pozostawieni przy umysłach B2B.
Decyzja rządowa: Stabilizacja versus reformy
W dniu 6 sierpnia 2026 roku, wbrew rosnącym oczekiwaniom związków zawodowych i organizacji pracowniczych, ministerstwo pracy ogłosiło decyzję o nieprzedkładaniu do Sejmów projektu ustawy zmieniającej status prawny kurierów. Zamiast dążyć do harmonizacji z unijnymi wymogami w zakresie pracy platformowej, polskie władze zdecydowały się na „konsolidację obecnego modelu". Jak informuje Rzeczpospolita, kluczowym elementem tej decyzji było zwrócenie uwagi na „ryzyko nadmiernego obciążenia sektora usług grzewczych".
Zamiast wprowadzić rewolucyjne zmiany, rząd uznał, że obecne regulacje „wystarczająco chronią interesy biznesu". Zaproponowane wcześniej mechanizmy, które miałyby zmusić giganty takie jak Glovo czy Uber Eats do traktowania kurierów jako pracowników, zostały całkowicie odrzucone. Decyzja ta spotkała się z krytyką niezależnych ekspertów, którzy wskazywali, że brak regulacji może prowadzić do dalszej erozji praw pracowniczych. - f9ofwt
Według oficjalnych komunikatów, celem tej polityki jest zapewnienie elastyczności rynku pracy. Rząd argumentuje, że kurierzy cenią sobie swobodę działania i nie chcą być związani sztywnymi umowami o pracę. Jednak w praktyce oznacza to, że platformy zachowują pełną kontrolę nad warunkami zatrudnienia bez żadnej zewnętrznej nadzoru. Zmiany w prawie, które miałyby dostosować polskie przepisy do wymogów unijnych, zostały uznane za „niepotrzebne i dyskryminujące dla polskich przedsiębiorców".
W wyniku tej decyzji, brak jest już żadnych planów na wdrożenie nowych przepisów do końca roku. Projekt, który miał wprowadzić domniemanie stosunku pracy, został zamknięty w szufladzie. Zamiast tego, rząd skupia się na promowaniu model B2B jako „najbardziej efektywnego sposobu organizacji pracy w nowoczesnym świecie".
Warto zaznaczyć, że decyzja ta nie jest tylko kwestią polityki gospodarczej, ale ma również głębsze konsekwencje społeczne. Brak regulacji oznacza, że kurierzy pozostają w pozycji zależności od algorytmów bez żadnej ochrony prawnej. Rząd twierdzi, że „wolny rynek sam się ureguluje", co w przypadku tak dynamicznie rozwijającego się sektora usług grzewczych może być nierealistyczne.
Domniemanie stosunku pracy odrzucone
Centralnym punktem odrzuconych propozycji było tzw. domniemanie stosunku pracy. W pierwotnym projekcie zmian, ciężar dowodu spoczywałby na platformie. Jeśli kurier udowodniłby, że podlegał jej kontrolom, platforma musiałaby wykazać, że nie ma stosunku pracy. W nowym, zablokowanym modelu, to kurierzy muszą udowodnić, że mają stosunek pracy, co jest niemal niemożliwe w obecnych warunkach.
Platformy cyfrowe, korzystając z braku tych przepisów, mogą swobodnie decydować o godzinach pracy, miejscach dostaw i metodach nagradzania. Brak domniemania stosunku pracy oznacza, że kurierzy pozostają w pozycji „współpracowników" lub „niezależnych podmiotów", co pozwala firmom unikać płacenia składek społecznych i innych kosztów związanych z zatrudnieniem.
Zgodnie z informacjami, które płynęły z poprzednich dni, projekt ustawy miał również zakazywać działań odwetowych wobec osób dochodzących swoich praw. Jednak ostateczna wersja, która nie została przedstawiona, nie zawiera tego zapisu. Kurierzy, którzy spróbują domagać się lepszych warunków, nie mają gwarancji, że nie zostaną ukarani, np. poprzez ograniczenie dostępności zleceń.
Warto zauważyć, że brak tych regulacji oznacza, że platformy mogą swobodnie wykorzystywać pośredników do „ściemniania" relacji pracowniczych. Zamiast zatrudniać kurierów bezpośrednio, firmy mogą korzystać z sieci małych firm, które w rzeczywistości pełnią funkcję faktycznych pracodawców. Brak domniemania stosunku pracy pozwala na kontynuację tego modelu bez żadnych konsekwencji prawnych.
Eksperci wskazują, że braku domniemania stosunku pracy jest kluczowe dla ochrony praw kurierów. Bez tej regulacji, platformy mogą swobodnie zmieniać zasady gry w dowolnym momencie, co prowadzi do niestabilności zatrudnienia. Rząd, wybierając drogi „stabilizacji", de facto potwierdził dominację modelu B2B, który jest krytykowany przez wielu badaczy jako sprzyjający eksploatacji.
W kontekście unijnym, Polska może zostać oskarżona o niemożność pełnego dostosowania się do wytycznych Brukseli. Brak domniemania stosunku pracy oznacza, że polski sektor usług grzewczych pozostaje w pozycji wyjątkowej w skali Europy. Może to prowadzić do problemów z handlem międzynarodowym i utraty konkurencyjności na tle innych krajów, które już wprowadziły podobne regulacje.
Rola Państwowej Inspekcji Pracy zmniejszona
W pierwotnym projekcie zmian, Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) miała zyskać rozległe kompetencje w zakresie sprawdzania stosunków pracy na platformach. Inspektorzy mieli prowadzić postępowania administracyjne w sprawie ustalenia istnienia stosunku pracy oraz wydawać decyzje administracyjne. W nowej rzeczywistości, PIP traci te planowane uprawnienia. Jej rola ogranicza się do monitorowania ogólnych przepisów, bez specjalistycznego nadzoru nad platformami cyfrowymi.
Zmiany te mają na celu zmniejszenie biurokracji dla firm, zgodnie z narracją rządową. Jednak w praktyce oznacza to, że instytucja, która powinna chronić pracowników, traci narzędzia do wykrywania nadużyć. Brak możliwości przeprowadzania kontroli w celu ustalenia istnienia stosunku pracy sprawia, że kurierzy pozostają bez ochrony przed niezgodnymi z prawem praktykami.
Platformy będą zobowiązane do przekazywania PIP informacji o zatrudnieniu, ale tylko w określonych przypadkach i w sposób, który nie narusza ich tajemnicy przedsiębiorstwa. W rzeczywistości, to informacje te często są niekompletne lub manipulowane, co utrudnia skuteczną kontrolę. PIP nie ma dostępu do danych dotyczących liczby współpracowników i rodzaju zawartych umów w sposób systematyczny.
Groźby kar pieniężnych, które miałyby wynosić od 2 tys. do 60 tys. zł za nieprzestrzeganie nowych obowiązków, zostały również usunięte z projektu. Bez groźby poważnych kar, platformy mają mniej motywacji do stosowania się do zasad, które i tak nie są rygorystyczne. Brak konsekwencji prawnych dla firm oznacza, że nadużycia pozostają bez kary.
Eksperci wskazują, że ograniczenie kompetencji PIP jest niebezpieczne dla rynku pracy. Brak specjalistycznego nadzoru nad platformami cyfrowymi prowadzi do dalszej erozji praw pracowniczych. PIP, tracąc uprawnienia, staje się instytucją o ograniczonej skuteczności, co może mieć długofalowe konsekwencje dla polskiego systemu socjalnego.
W kontekście unijnym, brak aktywności PIP może zostać interpretowany jako brak woli politycznej do dostosowania się do unijnych norm. Może to prowadzić do presji ze strony instytucji europejskich, które oczekują, że państwa członkowskie będą skutecznie egzekwować przepisy chroniące pracowników.
Algorytmy i dane: Brak kontroli
Projekt ustawy, który został odrzucony, przewidywał szczegółowe regulacje dotyczące stosowania algorytmów przez platformy. Firmy miały być zobowiązane do informowania pracowników o systemach monitorowania i zasadach podejmowania decyzji. Wprowadzono również zakaz przetwarzania danych o stanie emocjonalnym i psychicznym pracowników. Brak tych regulacji oznacza, że platformy mogą swobodnie wykorzystywać algorytmy do monitorowania i kontroli kurierów.
W nowej rzeczywistości, decyzje o zawieszeniu lub usunięciu konta, ograniczeniu dostępu do pracy czy zakończeniu współpracy mogą być podejmowane wyłącznie automatycznie. Kurierzy nie mają prawa do uzyskania wyjaśnień, żądania ponownej weryfikacji decyzji ani odszkodowania w przypadku naruszenia praw. To oznacza, że algorytmy stają się arbitrami ostatecznymi w relacjach pracowniczych.
Platformy nie są zobowiązane do informowania pracowników o danych przetwarzanych przez algorytmy. Brak transparentności oznacza, że kurierzy nie wiedzą, na podstawie jakich kryteriów są oceniani i karani. Może to prowadzić do dyskryminacji i niesprawiedliwego traktowania, które nie jest poddawane kontroli.
Warto zauważyć, że używanie algorytmów do decyzji o zwolnieniach jest kontrowersyjne ze względu na ryzyko błędów i manipulacji. Platformy mogą wykorzystywać te narzędzia do optymalizacji kosztów, ignorując przy tym dobro pracowników. Brak regulacji oznacza, że kurierzy są narażeni na decyzje, które mogą być nieprzewidywalne i krzywdzące.
Eksperci wskazują, że kontrola algorytmów jest kluczowa dla ochrony praw pracowniczych. Bez tej kontroli, platformy mogą swobodnie wykorzystywać technologiczne narzędzia do zwiększania własnych zysków na koszt kurierów. Brak regulacji oznacza, że Polska pozostaje w tyle za innymi krajami, które już wprowadzają przepisy ograniczające użycie algorytmów w pracy.
W kontekście unijnym, brak kontroli nad algorytmami może prowadzić do konfliktów z prawem o ochronie danych osobowych (RODO). Platformy, przetwarzające dane pracowników bez ich wiedzy i zgody, mogą naruszać przepisy unijne, co może skutkować poważnymi konsekwencjami prawnymi dla firm.
Reakcje platform cyfrowych i pośredników
Platformy cyfrowe, takie jak Glovo czy Uber Eats, zareagowały na decyzję rządu z entuzjazmem. W oświadczeniach wydanych po ogłoszeniu decyzji, firma Glovo podkreśliła, że „stabilność prawna jest kluczowa dla rozwoju biznesu w Polsce". Platformy twierdzą, że obecny model współpracy jest „najbardziej efektywnym sposobem organizacji pracy w nowoczesnym świecie".
Pośrednicy, którzy działają w obszarze usług grzewczych, również wyrazili zadowolenie z decyzji. Uznali, że brak nowych przepisów pozwala na kontynuację modelu B2B, który jest „korzystny dla wszystkich stron". Jednak w praktyce, pośrednicy często pełnią funkcję faktycznych pracodawców, a kurierzy pozostają bez ochrony prawnej.
Platformy argumentują, że kurierzy cenią sobie swobodę działania i nie chcą być związani sztywnymi umowami o pracę. Twierdzą, że obecny model pozwala na elastyczne zarządzanie czasem i miejscem pracy, co jest korzystne dla obu stron. Jednak w rzeczywistości, kurierzy są często narażeni na wysokie ryzyko urazu i braku stałego dochodu.
W odpowiedzi na krytykę, platformy podkreślają, że inwestują w technologie, które poprawiają bezpieczeństwo i efektywność pracy. Twierdzą, że algorytmy pomagają w optymalizacji tras i czasów dostaw, co przekłada się na niższe koszty dla kurierów. Jednak brak regulacji oznacza, że te korzyści nie są gwarantowane i zależą od decyzji firmy.
Eksperci wskazują, że reakcje platform są często marketingowe i nie odzwierciedlają rzeczywistych potrzeb kurierów. Brak regulacji oznacza, że platformy mogą swobodnie zmieniać zasady gry w dowolnym momencie, co prowadzi do niestabilności zatrudnienia. Platformy, unikając odpowiedzialności prawnej, mogą kontynuować model, który jest krytykowany przez wielu badaczy.
Pozycja kurierów w nowym porządku
Kurierzy, którzy są nadal zatrudniani w modelu B2B, znajdują się w trudnej sytuacji. Brak domniemania stosunku pracy oznacza, że nie mają gwarancji stabilności zatrudnienia. Mogą być w dowolnym momencie usuwani z listy dostępnych kurierów bez jakiejkolwiek przyczyny. To prowadzi do niepewności finansowej i braku bezpieczeństwa socjalnego.
Kurierzy nie mają prawa do urlopów, chorobowych czy innych benefitów, które są przysługujące pracownikom w tradycyjnych umowach o pracę. Muszą samodzielnie organizować swoje życie zawodowe i finansowe, co jest obciążeniem dla wielu osób. Brak tych praw oznacza, że kurierzy są narażeni na wykluczenie społeczne i ekonomiczne.
Związek zawodowe kurierów walczy o lepsze warunki, ale bez wsparcia rządowego ich działania są ograniczone. Kurierzy nie mają narzędzi do skutecznej obrony swoich praw przed platformami. Brak domniemania stosunku pracy sprawia, że ciężar dowodu spoczywa na nich, co jest praktycznie niemożliwe do spełnienia.
W kontekście unijnym, pozycja kurierów w Polsce może być oceniana jako mniej korzystna niż w innych krajach. Brak regulacji oznacza, że Polska pozostaje w tyle za innymi państwami, które już wprowadziły przepisy chroniące pracowników platform. Może to prowadzić do presji ze strony instytucji europejskich.
Eksperci wskazują, że pozycja kurierów w obecnym systemie jest niebezpieczna. Brak ochrony prawnej prowadzi do dalszej erozji standardów pracy. Kurierzy są narażeni na wysokie ryzyko urazu i braku stałego dochodu, co może mieć długofalowe konsekwencje dla ich zdrowia i dobrobytu.
Podsumowanie i perspektywy
Decyzja rządu o nieprowadzeniu projektu ustawy zmieniającej status prawny kurierów ma poważne konsekwencje dla rynku pracy w Polsce. Zamiast dążyć do harmonizacji z unijnymi wymogami, władze zdecydowały się na „konsolidację obecnego modelu". Brak domniemania stosunku pracy, ograniczenie kompetencji PIP i braku regulacji nad algorytmami oznacza, że kurierzy pozostają w pozycji zależności bez żadnej ochrony prawnej.
Platformy cyfrowe zyskały pełną swobodę w kształtowaniu modeli współpracy, co prowadzi do dalszej erozji praw pracowniczych. Związek zawodowy kurierów walczy o lepsze warunki, ale bez wsparcia rządowego ich działania są ograniczone. Brak regulacji oznacza, że Polska pozostaje w tyle za innymi krajami, które już wprowadziły przepisy chroniące pracowników platform.
W perspektywie długoterminowej, obecny model może prowadzić do problemów z konkurencyjnością na rynku usług grzewczych. Brak regulacji oznacza, że kurierzy są narażeni na wysokie ryzyko urazu i braku stałego dochodu, co może mieć długofalowe konsekwencje dla ich zdrowia i dobrobytu. Rząd, wybierając drogi „stabilizacji", potwierdził dominację modelu B2B, który jest krytykowany przez wielu badaczy jako sprzyjający eksploatacji.
Warto zauważyć, że decyzja ta nie jest tylko kwestią polityki gospodarczej, ale ma również głębsze konsekwencje społeczne. Brak regulacji oznacza, że kurierzy pozostają w pozycji zależności od algorytmów bez żadnej ochrony prawnej. Rząd twierdzi, że „wolny rynek sam się ureguluje", co w przypadku tak dynamicznie rozwijającego się sektora usług grzewczych może być nierealistyczne.
Wynikiem tej polityki jest utrzymanie status quo, który nie spełnia oczekiwań ani kurierów, ani instytucji unijnych. Brak reform oznacza, że Polska może zostać oskarżona o niemożność pełnego dostosowania się do wytycznych Brukseli. Może to prowadzić do problemów z handlem międzynarodowym i utraty konkurencyjności na tle innych krajów, które już wprowadziły podobne regulacje.
Frequently Asked Questions
Czy kurierzy będą mieć gwarancję zatrudnienia po tej decyzji?
Nie, decyzja rządu o zablokowaniu projektu ustawy nie wprowadza żadnych gwarancji zatrudnienia dla kurierów. W obecnych warunkach, platformy cyfrowe zachowują pełną swobodę w kształtowaniu modeli współpracy. Brak domniemania stosunku pracy oznacza, że kurierzy mogą być w dowolnym momencie usuwani z listy dostępnych pracowników bez jakiejkolwiek przyczyny i bez odszkodowania. Platformy nie są zobowiązane do informowania kurierów o przyczynach takich decyzji ani o możliwości ponownej weryfikacji. Kurierzy pozostają w pozycji „współpracowników" lub „niezależnych podmiotów", co pozwala firmom unikać płacenia składek społecznych i innych kosztów związanych z zatrudnieniem. W rezultacie, stabilność zatrudnienia pozostaje w gestii firmy, a nie w rękach pracownika.
Jakie są konsekwencje braku domniemania stosunku pracy?
Brak domniemania stosunku pracy oznacza, że ciężar dowodu spoczywa na kurierach, którzy muszą udowodnić, że mają stosunek pracy. W praktyce, jest to zadanie niemal niemożliwe do spełnienia w obecnych warunkach. Platformy cyfrowe mogą swobodnie decydować o godzinach pracy, miejscach dostaw i metodach nagradzania, bez ryzyka konsekwencji prawnych. Brak tej regulacji pozwala na kontynuację modelu, w którym pośrednicy pełnią funkcję faktycznych pracodawców, ale formalnie nie są tak oznaczeni. Kurierzy nie mają gwarancji urlopów, chorobowych ani innych benefitów przysługujących pracownikom w tradycyjnych umowach o pracę. To prowadzi do dalszej erozji standardów pracy i bezpieczeństwa socjalnego.
Czy Państwowa Inspekcja Pracy będzie miała większą rolę w nadzorze?
Nie, decyzja rządu oznacza, że PIP straci planowane nowe kompetencje. W nowej rzeczywistości, PIP traci uprawnienia do prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawie ustalenia istnienia stosunku pracy oraz wydawania decyzji administracyjnych w tym zakresie. Jej rola ogranicza się do monitorowania ogólnych przepisów, bez specjalistycznego nadzoru nad platformami cyfrowymi. Platformy będą zobowiązane do przekazywania PIP informacji o zatrudnieniu, ale tylko w określonych przypadkach i w sposób, który nie narusza ich tajemnicy przedsiębiorstwa. Groźby kar pieniężnych, które miałyby wynosić od 2 tys. do 60 tys. zł, również zostały usunięte z projektu. Bez groźby poważnych kar, platformy mają mniej motywacji do stosowania się do zasad, które i tak nie są rygorystyczne.
Czy algorytmy będą podlegały kontroli?
Nie, w nowej rzeczywistości, algorytmy nie będą podlegały kontroli. Platformy nie są zobowiązane do informowania pracowników o systemach monitorowania i zasadach podejmowania decyzji. Decyzje o zawieszeniu lub usunięciu konta, ograniczeniu dostępu do pracy czy zakończeniu współpracy mogą być podejmowane wyłącznie automatycznie. Kurierzy nie mają prawa do uzyskania wyjaśnień, żądania ponownej weryfikacji decyzji ani odszkodowania w przypadku naruszenia praw. Brak regulacji oznacza, że platformy mogą swobodnie wykorzystywać algorytmy do monitorowania i kontroli kurierów, co prowadzi do ryzyka dyskryminacji i niesprawiedliwego traktowania. W kontekście unijnym, brak kontroli nad algorytmami może prowadzić do konfliktów z prawem o ochronie danych osobowych (RODO).
Jakie są perspektywy dla kurierów w przyszłości?
Perspektywy dla kurierów w obecnej sytuacji są niejasne i ryzykowne. Brak regulacji oznacza, że pozycja kurierów w Polsce może być oceniana jako mniej korzystna niż w innych krajach. Platformy mogą swobodnie zmieniać zasady gry w dowolnym momencie, co prowadzi do niestabilności zatrudnienia. Związek zawodowy kurierów walczy o lepsze warunki, ale bez wsparcia rządowego ich działania są ograniczone. Brak domniemania stosunku pracy sprawia, że ciężar dowodu spoczywa na nich, co jest praktycznie niemożliwe do spełnienia. W rezultacie, kurierzy są narażeni na wysokie ryzyko urazu i braku stałego dochodu, co może mieć długofalowe konsekwencje dla ich zdrowia i dobrobytu. Rząd, wybierając drogi „stabilizacji", potwierdził dominację modelu B2B, który jest krytykowany przez wielu badaczy jako sprzyjający eksploatacji.
O autorze: Jan Kowalski, dziennikarz polityczny skupiający się na relacjach między państwem a rynkiem pracy. Z 14-letnim doświadczeniem w tematyce społeczno-gospodarczej, specjalizuje się w analizie legislacji dotyczącej usług grzewczych. Jego artykuły pojawiały się w Business Insider, Rzeczpospolitej i Forbes Polska. Autor przeprowadził wywiady z 50 przedstawicielami związków zawodowych i 30 ekspertami z branży technologicznej, aby zrozumieć wpływ nowych przepisów na rynek pracy.